Eneco Agile Afternoon

Een prikkelende blik op agile werken in de praktijk

Bedrijven omarmen agile werken om in te kunnen spelen op de wereld waarin verandering de enige constante is. Tijdens de Eneco Agile Afternoon gaven topsprekers Ruud Veltenaar, Peter Clausman en Björn Kuipers samen met Erik van Engelen antwoord op de vraag hoe dit nu werkt in de praktijk. ‘Agility is een mindset. Als er geen visie of noodzaak achter zit, werkt het niet.’

fotografie Bete van Meeuwen

Morgen is het onvoorstelbare mogelijk

De kernboodschap van Ruud Veltenaar is dat technologie kan leiden tot nieuwe innovaties die de wereld vooruithelpen en vooral dat individuen het verschil kunnen maken. Filosoof, trendwatcher en internationaal spreker Veltenaar is dagvoorzitter tijdens Eneco Agile Afternoon in de A’dam Toren. Hij ziet dat de focus in de wereld verschuift van welvaart naar welzijn. “Van ik naar wij, van ego naar eco, van spreadsheets naar verdienmodellen met waardecreatie.” De transformatie naar een wereld waarin duurzaamheid het uitgangspunt is gaat razendsnel.

ruud

Net als je denkt dat Veltenaar een toekomstbeeld schetst, blijkt hij het te hebben over een uitvinding die vorig jaar is gedaan. Het gaat dan bijvoorbeeld over teleportatie, een techniek waarmee binnen onafzienbare tijd pakketjes kunnen worden getransporteerd. “Een nogal radicale verandering voor een bedrijf als DHL.” Hologrammen, een computer die uit 7000 businesscases de beste kiest, IBM Watson die zelfstandig een nieuwe vorm van kanker diagnosticeert, betalen zonder bankrekening, het kan allemaal vandaag en morgen is het onvoorstelbare mogelijk.

Alle deelnemers kunnen hier een kopie van de presentatie van Ruud aanvragen.

Veranderingsgezindheid is key

Agile werken is één van de manieren om innovatie binnen organisaties te realiseren. Een belangrijke voorwaarde is dat er een duidelijke visie aan ten grondslag ligt, zegt Erik van Engelen, directeur Consumentenmarkt van Eneco dat agile werken twee jaar geleden met succes omarmde. “Je verandert niet door op een agile manier te werken, er moet al een veranderingsgezindheid zijn”, zo zegt Van Engelen. “Sinds 2007 hebben we de missie om de energievoorziening te verduurzamen. Consumenten en bedrijven gaan zelf energie opwekken en wij veranderen van leverancier naar dienstverlener. Om dit voor elkaar te krijgen moest het bedrijf dus ook echt veranderen. Wij voelden de urgentie enorm. Het agile werken werd niet van bovenaf opgelegd, maar kwam tijdens die transformatie van onderuit de organisatie.”

erik

Dit houdt bijvoorbeeld in dat Eneco op een andere manier naar nieuwe medewerkers zoekt. Onderdeel van het sollicitatieproces is een agilitytest. Mensen moeten kunnen omgaan met veranderende teamsamenstellingen en projecten kunnen loslaten op het moment dat een product of dienst geen potentie blijkt te hebben. “We zijn ook radicaal afgestapt van beoordelingsgesprekken. Feedback wordt continu gegeven, en niet alleen door de leidinggevende. Alles wordt ook veel transparanter; als je in een team zit en niet bijdraagt aan het resultaat, dan wordt dat direct duidelijk.”

Wat is een belangrijke learning? “Bezint eer ge begint”, zegt Van Engelen. “Het kost tijd. Vooral ook omdat je veel moet communiceren over wat het doel achter agile werken is en wat je van elkaar verwacht. We doen het om snel tot een resultaat te komen, niet om de vorm perfect uit te voeren. Agility als mindset vind ik vele malen belangrijker dan de methode zelf.”

Wat we kunnen leren van een topscheidsrechter

Scheidsrechter Björn Kuipers is op het podium precies zo overtuigend als op het veld. Met klinkende voorbeelden en scherpe oneliners zet hij uiteen hoe belangrijk teamwork is. De zaal hangt aan zijn lippen bij de vele fragmenten van finales, klassiekers en andere topwedstrijden. De cruciale voetbalbeslissingen die hij laat zien zijn voorzien van de communicatie tussen hem en de andere officials. “Nou, dat zijn geen ellenlange e-mails hè!” zegt hij als de grensrechter in enkele woorden duidelijk maakt dat een handsbal tijdens de Europa League-finale niet binnen maar buiten het zestienmetergebied werd gemaakt.

bjorn

Te zien is waarom Zlatan direct rood kreeg, en de bijtende Suarez juist niet. Hoe Davy Klaassen bij Feyenoord-Ajax wegkwam met geel en Sergio Ramos tijdens het EK een penalty werd ontnomen. Kuipers spaart zichzelf en zijn team niet, om aan te tonen hoe mentale weerbaarheid werkt. Zijn conclusie: zonder communicatie, elkaar blindelings vertrouwen en trots kan geen enkel team optimaal functioneren, zeker een klein agile team niet.

Een organisatie veranderen in 7 stappen

Zo kan jij de organisatie in 7 stappen verder brengen

Peter Clausman heeft School of Mavericks opgericht vanuit het idee dat iedereen maverick ofwel briljantie in zich heeft en binnen een organisatie een visie en idee kan realiseren. Hij heeft in samenwerking met Eneco zeven praktische stappen geformuleerd, gebaseerd op de MISSION-formule:

peter

 

Stap 1: Mindset
Verschil maken staat of valt bij hoe jij tegen het leven aan kijkt. Het gaat om de juiste instelling, oftewel mindset. Deze mindset kan iedereen leren. Iedereen kan de ondernemer in zich wakker maken. Dit heb je nodig:

  • Kijk voorbij de status quo en laat je verbeelding over wat zou kunnen zijn niet tegenhouden door wat je weet. Je moet nieuwsgierig zijn en buiten je eigen kaders kunnen kijken.
  • De overtuiging dat je jezelf significant kan ontwikkelen betekent dat je een ‘Growth Mindset’ hebt. Je gaat automatisch energie steken in het realiseren van je potentie, in plaats van jezelf verdedigen en continue in je comfort zone blijven. Growth mindset zorgt dat je actief samenwerking zoekt met de beste mensen die er zijn.
  • De overtuiging dat je invloed kan hebben op de koers van de organisatie betekent dat je Internal Locus of Control hebt. Je voelt je niet hulpeloos, je neemt juist actie. Hierdoor blijf je gemotiveerd.
  • Verantwoordelijkheid nemen betekent dat wat er ook gebeurt, positief of negatief, jijzelf bepaalt hoe je op dingen reageert. Jij doet dingen omdat jij gelooft dat ze juist zijn, en niet omdat je je gedwongen voelt.
  • Actie: filosofie/visie is iets wat je moet praktiseren, en niet in een grot/ivoren toren over moet nadenken totdat je erbij neervalt. Actie nemen is de enige manier hoe je leert en realiseert.

Beleef jij je job als iets wat je moet doen, wat je opgedragen is, of voel jij je stuurman in je eigen leven? Het kan zoveel meer ondernemender, en de keuze om dit te doen ligt echt bij jezelf.

Stap 2: Intention
Het gaat niet alleen om het doel, maar ook om de waarden die je nastreeft en de principes die je hooghoudt. Je moet richting hebben. Je moet weten wat de bedoeling is en wat jijzelf komt doen. Voor wie (of wat) maak jij het verschil? Dit is jouw punt op de horizon, jouw kompas.
Als je een doel hebt dat groter is dan jezelf zal je merken dat je zoveel meer voldoening, doorzettingsvermogen en motivatie krijgt. Een uitdagend doel eist van je om de beste versie van jezelf te worden.

Agile is een werkwijze, geen doel op zich. Altijd afvragen waarom we dit doen en of dit bijdraagt aan de doelstellingen. Waarbij doel tweeledig is: het realiseren van onze missie (dat is uiteindelijk waar we alles voor doen), maar ook om daar snelheid in te maken, voorop te lopen in de transitie. Agile moet daarin helpen. Waarbij scrum ‘gewoon een methodiek’ is.

Eneco wil de beste mensen uit de markt selecteren met een onderscheidende missie en visie. Dit wordt door steeds meer mensen gevoeld, Eneco trekt steeds meer mensen aan die echt voor deze missie willen gaan. Ik zie bij veel andere bedrijven een enorme discrepantie tussen hun missie en wat ze daadwerkelijk doen. Bij Eneco zie je dat deze missie goed is doorgevoerd naar de werkvloer.

Stap 3: Stand up
Dat je een ‘intention’ hebt maakt weinig impact totdat je ervoor opstaat. Ga staan voor je afwijkende nieuwe ideeën. Dit is het point-of-no-return. Als je het eenmaal gezegd hebt, kan je niet meer terug.
Durf duidelijke keuzes te maken. En soms werkt het alleen als die radicaal zijn en tegen heersende mening en markt ingaan. Heb jij het lef om op te staan voor waar je in gelooft? En (heel belangrijk) vol te houden als je tegenwind krijgt? Heel on-Nederlands, maar weet jij hoe je op een charmante en aantrekkelijke manier boven het maaiveld kan uitsteken? Op zo’n manier dat de zeis je niet klein krijgt, en waardoor er om je heen meer mensen hun kop boven het maaiveld kunnen uitsteken?

Eneco heeft het roer radicaal omgegooid. Dit zie je nu o.a. bij HR, maar ook in de radicale keuze die in 2007 is gemaakt voor de duurzame strategie. Daarmee stak Eneco haar nek uit en er is aan vastgehouden. Het hoeft ook niet altijd radicaal, het kan ook eerst in het klein, maar dat Eneco het wel radicaal heeft gedaan is heel belangrijk om het in hun geval te laten werken.

Stap 4: support systeem
Prachtig dat je bent opgestaan, maar in je eentje ga je het niet redden. Zonder voldoende ruimte, budget, tijd, steun, motivatie, inspiratie, hulpbronnen ga je de klus niet klaren. Als je geen steun vindt, dan houd je het een tijd vol op wilskracht, maar die is eindig. Dus zorg dat je steun organiseert. Zorg dat het niet éénmalige steun is, maar een systeem waar je op kan bouwen. Een systeem dat op een ‘zachte manier’ de mindset ondersteunt, maar ook op harde parameters zoals IT en beloning.

Begin bij jezelf en zorg dat je niet meer verdrinkt in de waan van de dag. Daarnaast moet je een olievlek van ambassadeurs organiseren, zodat het behalen van het doel niet afhankelijk wordt van jou. Hier moet je juist de boel omdraaien: niet steun verwachten van hen, maar hen gaan steunen in de zaken die jij juist ook zou willen realiseren. Zou jij graag een podium willen hebben? Geef hen juist een podium. Geef eerst, dan volgt de steun. En geef de steun aan de mensen die er ook echt iets mee kunnen.

Vanuit iedere medewerker betekent dit dat je kennis gaat delen, aansluit bij de juiste projecten of projecten initieert. Zelf intervisie of brainstorm groepen met mede-mavericks start. Of een interne vlog begint. Zoals Maarten Korz bij Rabobank (innovatie nieuws). Eneco maakt hiervoor gebruik van Yammer.

Stap 5: Innovate
Leer hoe je zo snel mogelijk van groot idee naar werkend concept komt waar de klant echt op zit te wachten. Pas hier komen de innovatieve methodes om de hoek kijken. Scrum, Lean Startup, Design thinking. Deze methodes werken goed, maar alleen als mensen de juiste mindset, drive, richting en support hebben. Anders vervallen ze snel in oud gedrag. Als je een aap een computer geeft, komt er niet opeens een goed word document uit. Je moet tools geven aan de mensen die er klaar voor zijn. Al kunnen de tools ook voor een deel helpen om de juiste mindset te kweken, maar dan moet je wel geduld hebben…

Maak het model eigen, het gaat om de mindset, niet de methode. Scrum is de gekozen methode voor de start, maar het is nu ontwikkeld tot een eigen soort Eneco-model. Ook de werkwijze past zich voortdurend aan, wordt continu geoptimaliseerd.

Stap 6: Operate Tactically
Het doel van de vorige stap was om visie om te zetten in werkende concepten. Het geeft bewijs dat jouw toekomstvisie werkt. Dan moet je zorgen dat je werkende idee ook geïntegreerd wordt in de lopende business. Hiervoor moet je tactisch slim opereren. Meer draagvlak creëren. Weten wat de belangen zijn van anderen, zowel klanten als stakeholders. Weet waarom ze nog in weerstand zitten, en zoveel mogelijk de governance aanpassen. Incentives, KPI’s voorbeeld gedrag, maar voornamelijk heeeeeeel veel luisteren en geven wat mensen nodig hebben. Steven Covey zei het al: First understand, before trying to be understood.

Stap 7: Never Give up
Doorzettingsvermogen, hoop, vertrouwen en geduld. Maar vooral focus houden en je niet van de wijs laten brengen. Je wilskracht zal getest worden. Je zal voldoende tegenslagen krijgen. Je moet leren opkrabbelen (wat makkelijker gaat als je een goed support systeem hebt). Af en toe moet je een standpunt in je eentje volhouden, terwijl de wereld je voor gek verklaart. Soms wordt een plan na maanden voorbereiding op de minuut voor lancering toch afgeschoten. De volgende dag moet je weer doorgaan. Met ademen, met werken. De klap te boven komen, je weer herinneren waarom je het echt deed. (sterke intentie/why is cruciaal) en weer doorgaan.

Welkom in de nieuwe wereld. Eneco.

Pers

Voor vragen over dit event, Eneco en agile werken kun je contact opnemen met Arie Spruit:

arie.spruit@eneco.com 06 21879407